Spis treści
- Czym jest plan BIOZ i do czego służy na budowie?
- Plan BIOZ - kiedy wymagany jest na budowie?
- Jakie prace szczególnie niebezpieczne wymagają planu BIOZ?
- Kto odpowiada za sporządzenie planu BIOZ?
- Czy opracowanie planu BIOZ można zlecić firmie zewnętrznej?
- Co musi zawierać plan BIOZ zgodnie z rozporządzeniem?
- 1. Strona tytułowa
- 2. Część opisowa
- 3. Część rysunkowa
- Informacja BIOZ a plan BIOZ - czym różnią się dokumenty?
- Czym plan BIOZ różni się od instrukcji IBWR?
- Czy można wykorzystać gotowy wzór planu BIOZ?
- Kiedy trzeba zaktualizować plan BIOZ?
- Najczęstsze pytania
Plan BIOZ to dokument określający zasady bezpieczeństwa i ochrony zdrowia podczas realizacji robót budowlanych. Jest wymagany, gdy na budowie występują określone rodzaje prac niebezpiecznych lub zostają spełnione ustawowe kryteria dotyczące czasu trwania robót, zatrudnienia i pracochłonności. Za jego sporządzenie lub zapewnienie sporządzenia odpowiada kierownik budowy, a dokument musi uwzględniać rzeczywiste zagrożenia i warunki prowadzenia prac.
Czym jest plan BIOZ i do czego służy na budowie?
Plan BIOZ, czyli plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, to dokument opisujący zagrożenia związane z realizacją inwestycji budowlanej oraz środki techniczne i organizacyjne służące ich ograniczaniu.
Jego zadaniem jest określenie, w jaki sposób należy przygotować i organizować roboty, aby ograniczyć ryzyko wypadków oraz zapewnić bezpieczne warunki pracy. Dotyczy to zarówno poszczególnych etapów budowy, jak i sytuacji, w których różne prace prowadzone są jednocześnie.
Dokument powinien uwzględniać między innymi:
- Rodzaje i kolejność planowanych robót budowlanych.
- Zagrożenia występujące na poszczególnych etapach realizacji.
- Miejsca prowadzenia prac szczególnie niebezpiecznych.
- Sposoby zabezpieczenia stref zagrożenia.
- Zasady instruktażu pracowników i organizacji bezpiecznej pracy.
- Rozwiązania umożliwiające komunikację i szybką ewakuację.
Plan przygotowuje się dla konkretnej inwestycji, z uwzględnieniem jej charakterystyki, otoczenia i warunków prowadzenia robót. Nie powinien być jedynie zbiorem ogólnych zasad BHP, które mogłyby odnosić się do dowolnej budowy.
Podstawą prawną jest art. 21a ustawy Prawo budowlane oraz rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. w sprawie informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia (Dz.U. 2003 nr 120 poz. 1126).
Plan BIOZ - kiedy wymagany jest na budowie?
Zgodnie z art. 21a ust. 1a Prawa budowlanego obowiązek sporządzenia planu występuje, gdy spełniony jest przynajmniej jeden z dwóch ustawowych warunków.
Pierwszy warunek: podczas budowy będzie wykonywany co najmniej jeden z rodzajów robót budowlanych wymienionych w art. 21a ust. 2.
Drugi warunek: planowane roboty przekraczają określone kryteria czasu realizacji i zatrudnienia lub pracochłonności.
| Kryterium | Kiedy powstaje obowiązek |
|---|---|
| Rodzaj robót | Występuje przynajmniej jeden rodzaj robót wskazany w art. 21a ust. 2 |
| Czas realizacji i zatrudnienie | Roboty trwają dłużej niż 30 dni roboczych i jednocześnie zatrudnionych jest co najmniej 20 pracowników |
| Pracochłonność | Planowane roboty przekraczają 500 osobodni |
Wystarczy spełnienie jednego z tych kryteriów. Oznacza to, że nawet krótkotrwała budowa, przy której pracuje niewielki zespół, może wymagać opracowania dokumentu ze względu na charakter wykonywanych robót.
Jakie prace szczególnie niebezpieczne wymagają planu BIOZ?
Art. 21a ust. 2 Prawa budowlanego wskazuje między innymi roboty stwarzające szczególnie wysokie ryzyko przysypania ziemią lub upadku z wysokości, prace w pobliżu linii wysokiego napięcia, roboty pod ziemią oraz montaż ciężkich elementów prefabrykowanych.
Szczegółowe przypadki wymienia § 6 rozporządzenia z 23 czerwca 2003 r.
| Rodzaj robót | Kryterium lub przykład |
|---|---|
| Wykopy o ścianach pionowych bez rozparcia | Głębokość większa niż 1,5 m |
| Wykopy o bezpiecznym nachyleniu ścian | Głębokość większa niż 3,0 m |
| Prace z ryzykiem upadku z wysokości | Wysokość ponad 5,0 m |
| Rozbiórki obiektów | Obiekty wyższe niż 8 m |
| Roboty w niskiej temperaturze | Temperatura poniżej -10°C |
| Roboty na terenie czynnych zakładów przemysłowych | Wskazane w § 6 pkt 1 |
| Roboty przy użyciu dźwigów lub śmigłowców | Wskazane w § 6 pkt 1 |
| Usuwanie i naprawa wyrobów zawierających azbest | Wskazane w § 6 pkt 2 |
Wymienione przykłady nie wyczerpują katalogu prac niebezpiecznych. Przed rozpoczęciem inwestycji trzeba przeanalizować zakres robót w odniesieniu do art. 21a ust. 2 oraz § 6 rozporządzenia.
Kto odpowiada za sporządzenie planu BIOZ?
Zgodnie z art. 21a ust. 1 Prawa budowlanego obowiązek sporządzenia lub zapewnienia sporządzenia planu BIOZ spoczywa na kierowniku budowy. Dokument musi powstać przed rozpoczęciem budowy.
W procesie przygotowania dokumentacji uczestniczą jednak również inne osoby, których obowiązki są określone w ustawie.
- Inwestor - zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 3 odpowiada za zorganizowanie procesu budowy z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, w szczególności za zapewnienie opracowania planu.
- Projektant - zgodnie z art. 20 ust. 1 pkt 1b sporządza informację dotyczącą bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, uwzględnianą następnie w planie.
- Kierownik budowy - na podstawie informacji projektanta sporządza plan albo zapewnia jego sporządzenie, uwzględniając specyfikę obiektu i warunki wykonywania robót.
Czy opracowanie planu BIOZ można zlecić firmie zewnętrznej?
Tak. Kierownik budowy może zapewnić sporządzenie dokumentu przez inną osobę lub podmiot. Możliwość wskazania takiego wykonawcy przewiduje również § 3 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia.
Przygotowanie dokumentu można zatem powierzyć specjalistom BHP. DAJAX Centrum BHP w ramach obsługi BHP na projektach budowlanych zajmuje się tworzeniem i aktualizacją dokumentacji, w tym planów BIOZ i instrukcji bezpiecznego wykonywania robót.
Zlecenie przygotowania dokumentu nie przenosi jednak ustawowego obowiązku kierownika budowy na zewnętrznego specjalistę.
Co musi zawierać plan BIOZ zgodnie z rozporządzeniem?
Szczegółowe wymagania określa § 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 czerwca 2003 r. Dokument składa się ze strony tytułowej, części opisowej oraz części rysunkowej, sporządzanej na kopii projektu zagospodarowania działki lub terenu, jeżeli taki projekt jest wymagany.
1. Strona tytułowa
Na stronie tytułowej należy umieścić dane identyfikujące inwestycję oraz osoby odpowiedzialne za przygotowanie dokumentacji:
- Nazwę i adres obiektu budowlanego.
- Dane inwestora.
- Dane kierownika budowy sporządzającego plan.
- Dane osoby lub podmiotu sporządzającego dokument, jeżeli wykonuje go ktoś inny niż kierownik budowy.
2. Część opisowa
To zasadnicza część dokumentacji. Powinna przedstawiać organizację robót, zagrożenia i przyjęte środki bezpieczeństwa.
Zgodnie z § 3 ust. 3 rozporządzenia część opisowa obejmuje w szczególności:
- Zakres robót dla całego zamierzenia budowlanego i kolejność realizacji obiektów.
- Wykaz istniejących obiektów przeznaczonych do adaptacji lub rozbiórki.
- Elementy zagospodarowania terenu mogące stwarzać zagrożenie.
- Przewidywane zagrożenia, z określeniem ich skali, rodzaju, miejsca i czasu występowania.
- Sposób wydzielenia i oznakowania miejsc prowadzenia robót.
- Sposób prowadzenia instruktażu przed rozpoczęciem prac szczególnie niebezpiecznych.
- Zasady przechowywania i przemieszczania materiałów oraz substancji niebezpiecznych.
- Środki techniczne i organizacyjne zapobiegające zagrożeniom, w tym rozwiązania umożliwiające szybką ewakuację.
- Miejsca przechowywania dokumentacji budowy oraz dokumentów dotyczących maszyn.
W części dotyczącej instruktażu należy uwzględnić zasady postępowania w przypadku zagrożenia, stosowanie środków ochrony indywidualnej oraz „zasady bezpośredniego nadzoru nad pracami szczególnie niebezpiecznymi” przez wyznaczone osoby.
3. Część rysunkowa
Część rysunkową sporządza się na kopii projektu zagospodarowania działki lub terenu, jeżeli taki projekt jest wymagany.
Powinna przedstawiać między innymi:
- Lokalizację czynników mogących stwarzać zagrożenie.
- Rozmieszczenie urządzeń przeciwpożarowych i sprzętu ratunkowego.
- Strefy ochronne oraz strefy pracy sprzętu.
- Układy komunikacyjne i ogrodzenie terenu.
- Rozmieszczenie pomieszczeń higieniczno-sanitarnych.
- Legendę umożliwiającą odczytanie oznaczeń.
Część rysunkowa powinna być spójna z opisem i odzwierciedlać przyjętą organizację placu budowy.
Informacja BIOZ a plan BIOZ - czym różnią się dokumenty?
Informacja BIOZ i plan BIOZ są ze sobą powiązane, ale pełnią odmienne funkcje. Nie należy traktować ich jako dokumentów zamiennych.
Informację BIOZ przygotowuje projektant na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 1b Prawa budowlanego. Zgodnie z § 2 rozporządzenia dokument ten składa się ze strony tytułowej i części opisowej, w której uwzględnia się między innymi zakres robót, istniejące obiekty, elementy zagospodarowania terenu i przewidywane zagrożenia.
Plan BIOZ przygotowuje lub zapewnia jego sporządzenie kierownik budowy na podstawie informacji projektanta. Plan uwzględnia dodatkowo rzeczywiste warunki prowadzenia robót i organizację prac, a środki ograniczające zagrożenia opisuje szczegółowiej niż informacja projektanta.
W praktyce informacja projektanta stanowi podstawę do opracowania bardziej szczegółowego dokumentu dotyczącego bezpieczeństwa podczas realizacji inwestycji.
Czym plan BIOZ różni się od instrukcji IBWR?
Plan BIOZ obejmuje bezpieczeństwo i organizację robót w ramach zamierzenia budowlanego. Instrukcja bezpiecznego wykonywania robót, czyli IBWR, koncentruje się na sposobie bezpiecznej realizacji określonych prac.
Dokumenty mają więc inne zakresy zastosowania. Szczegółowe wyjaśnienie znajdziesz w poradniku IBWR - kiedy jest potrzebna.
Czy można wykorzystać gotowy wzór planu BIOZ?
Gotowy plan BIOZ wzór może być pomocny przy przygotowywaniu struktury dokumentu. Pozwala uporządkować wymagane informacje i sprawdzić, czy uwzględniono wszystkie podstawowe elementy wynikające z rozporządzenia.
Sam szablon nie wystarcza jednak do opracowania prawidłowego dokumentu dla konkretnej inwestycji. Każda budowa może różnić się zakresem robót, zagospodarowaniem terenu, używanym sprzętem oraz rodzajem i miejscem występowania zagrożeń.
Korzystając ze wzoru, sprawdź w szczególności:
- Czy dokument odpowiada rzeczywistemu zakresowi i kolejności robót?
- Czy uwzględnia zagrożenia związane z otoczeniem budowy?
- Czy opisuje zabezpieczenia odpowiednie do planowanych prac?
- Czy zawiera zasady instruktażu przed robotami szczególnie niebezpiecznymi?
- Czy część rysunkowa odpowiada przyjętemu zagospodarowaniu terenu?
- Czy wszystkie dane dotyczące inwestycji i osób sporządzających dokument są aktualne?
Wzór warto traktować jako punkt wyjścia, a nie gotową dokumentację. Opracowanie powinno wynikać z analizy konkretnego przedsięwzięcia i jego warunków realizacji.
Kiedy trzeba zaktualizować plan BIOZ?
Jeżeli podczas realizacji inwestycji zmieniają się okoliczności istotne dla bezpieczeństwa, należy ocenić potrzebę aktualizacji planu. Dotyczy to na przykład zmian organizacji robót, wykorzystywanego sprzętu czy występujących zagrożeń.
Zgodnie z § 5 rozporządzenia kierownik budowy, wprowadzając zmiany w planie BIOZ, zamieszcza adnotację określającą przyczyny ich wprowadzenia.
Dzięki temu dokumentacja odzwierciedla aktualne warunki prowadzenia prac, a wprowadzone zmiany mają wskazane uzasadnienie.
Najczęstsze pytania
Za sporządzenie lub zapewnienie sporządzenia planu BIOZ odpowiada kierownik budowy, zgodnie z art. 21a ust. 1 Prawa budowlanego. Może przygotować dokument samodzielnie albo zapewnić jego opracowanie przez inną osobę lub podmiot, w tym specjalistę BHP. Plan musi powstać przed rozpoczęciem budowy i uwzględniać jej specyfikę oraz warunki prowadzenia robót.
Plan BIOZ zawiera stronę tytułową, część opisową oraz, jeżeli wymagany jest projekt zagospodarowania działki lub terenu, część rysunkową, zgodnie z § 3 rozporządzenia z 23 czerwca 2003 r. Dokument określa między innymi zakres i kolejność robót, zagrożenia na budowie, sposób zabezpieczenia miejsc pracy, zasady instruktażu pracowników oraz środki techniczne i organizacyjne ograniczające ryzyko. Część rysunkowa przedstawia między innymi strefy zagrożenia i organizację terenu.
Plan BIOZ dla domu jednorodzinnego jest wymagany, jeżeli spełnione zostanie przynajmniej jedno z kryteriów art. 21a ust. 1a Prawa budowlanego. Dotyczy to występowania robót wymienionych w art. 21a ust. 2 i uszczegółowionych w § 6 rozporządzenia, np. wykopów o ścianach pionowych bez rozparcia głębszych niż 1,5 m lub prac z ryzykiem upadku z wysokości ponad 5 m. Znaczenie mają również ustawowe kryteria czasu, zatrudnienia i pracochłonności. Przy wolno stojącym domu o powierzchni zabudowy do 70 m², budowanym na zgłoszenie w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych inwestora (art. 29 ust. 1 pkt 1a), ustanowienie kierownika budowy nie jest obowiązkowe (art. 42 ust. 1 pkt 2 lit. b), a inwestor oświadcza, że przyjmuje odpowiedzialność za kierowanie budową (art. 30 ust. 2a pkt 7 lit. a). Zapewnienie opracowania planu należy do obowiązków inwestora (art. 18 ust. 1 pkt 3).
Plan BIOZ nie jest wymagany na podstawie art. 21a ust. 1a, jeżeli nie występuje żaden z rodzajów robót wskazanych w art. 21a ust. 2 i § 6 rozporządzenia, a jednocześnie nie są spełnione kryteria dotyczące czasu trwania robót, liczby pracowników lub pracochłonności. Sam fakt, że inwestycja jest niewielka albo trwa krótko, nie wystarcza do wykluczenia obowiązku sporządzenia planu.
