Spis treści
- Służba BHP do 100 pracowników - co naprawdę mówi Kodeks pracy
- Kiedy możesz powierzyć zadania BHP specjaliście z zewnątrz
- Ile osób zatrudniasz i jaki model BHP możesz zastosować
- Jakie zadania służby BHP może wykonywać specjalista zewnętrzny
- Zewnętrzny behapowiec nie przejmuje odpowiedzialności pracodawcy
- Kiedy zewnętrzna obsługa BHP ma praktyczny sens
- Co sprawdzić przed zleceniem BHP na zewnątrz
- Najczęstsze pytania
Jeżeli zatrudniasz do 100 pracowników, nie masz ustawowego obowiązku tworzenia etatowej służby BHP. Jest jednak ważne zastrzeżenie: zadania służby BHP możesz powierzyć specjaliście spoza zakładu pracy w przypadku braku kompetentnego pracownika, który mógłby wykonywać je w Twojej firmie. Tak wynika z art. 23711 Kodeksu pracy.
Służba BHP do 100 pracowników - co naprawdę mówi Kodeks pracy
Granica 100 pracowników jest istotna, ale samo stwierdzenie „do 100 osób można zlecić BHP na zewnątrz” jest uproszczeniem.
Art. 23711 § 1 Kodeksu pracy wskazuje, że pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników tworzy służbę bezpieczeństwa i higieny pracy. Jeżeli zatrudniasz do 100 osób, zadania tej służby co do zasady powierzasz pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Dopiero gdy nie masz kompetentnego pracownika, art. 23711 § 2 pozwala powierzyć te zadania specjaliście spoza zakładu pracy.
W praktyce oznacza to, że zewnętrzna obsługa BHP jest przewidzianym przez przepisy sposobem realizacji zadań służby BHP w mniejszej firmie, ale trzeba spełnić warunki wynikające z Kodeksu pracy.
Znaczenie ma również rodzaj działalności i występujące zagrożenia. Właściwy inspektor pracy może nakazać utworzenie służby BHP albo zwiększenie jej liczebności, jeżeli uzasadniają to stwierdzone zagrożenia zawodowe. Sama liczba zatrudnionych nie jest więc jedynym kryterium.
Kiedy możesz powierzyć zadania BHP specjaliście z zewnątrz
Najważniejsze pytanie brzmi: czy w Twojej firmie jest kompetentny pracownik, któremu można zgodnie z przepisami powierzyć zadania służby BHP?
Jeżeli takiej osoby nie ma, możesz skorzystać ze specjalisty spoza zakładu pracy. Osoba ta nie może być jednak przypadkowym doradcą. Kodeks pracy wymaga, aby specjalista zewnętrzny spełniał wymagania kwalifikacyjne niezbędne do wykonywania zadań służby BHP oraz posiadał wymagane szkolenie dla pracowników tej służby.
Szczegółowe zasady organizacji służby oraz kwalifikacje określa również rozporządzenie Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. To właśnie dlatego przy wyborze zewnętrznej firmy warto sprawdzić nie tylko ofertę, lecz także kwalifikacje osób, które rzeczywiście będą wykonywać zadania w Twoim zakładzie.
Pamiętaj też, że outsourcing nie polega na „wynajęciu nazwiska do dokumentów”. Specjalista powinien realnie znać warunki pracy, zagrożenia i procesy występujące w firmie.
Ile osób zatrudniasz i jaki model BHP możesz zastosować
W małych przedsiębiorstwach przepisy przewidują kilka sposobów organizacji zadań BHP. W uproszczeniu wygląda to następująco:
| Do 10 pracowników | Pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP, jeżeli ukończył wymagane szkolenie. |
| Od 11 do 50 pracowników | Pracodawca może sam wykonywać zadania służby BHP, jeżeli ukończył wymagane szkolenie, a jego działalność należy do grupy o kategorii ryzyka nie wyższej niż 3. |
| Do 100 pracowników | Zadania BHP można powierzyć pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy, który posiada wymagane kwalifikacje i szkolenie. |
| Do 100 pracowników - alternatywnie | W przypadku braku kompetentnych pracowników zadania można powierzyć specjaliście spoza zakładu pracy, np. firmie świadczącej kompleksową obsługę BHP. |
| Więcej niż 100 pracowników | Pracodawca ma obowiązek utworzyć służbę BHP, zgodnie z przepisami dotyczącymi jej organizacji i liczebności. |
Możliwość samodzielnego wykonywania zadań przez pracodawcę wynika z art. 23711 § 1 Kodeksu pracy. Przy zatrudnieniu do 50 osób dotyczy ona pracodawców zakwalifikowanych do grupy działalności, dla której ustalono kategorię ryzyka nie wyższą niż trzecia.
Wraz ze wzrostem firmy warto więc ponownie sprawdzać sposób organizacji BHP. Model prawidłowy dla zakładu zatrudniającego kilkanaście osób nie musi być właściwy po rozbudowie przedsiębiorstwa.
Jakie zadania służby BHP może wykonywać specjalista zewnętrzny
Zadania służby BHP nie ograniczają się do organizowania szkoleń czy przygotowania dokumentów. Rozporządzenie w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy określa szeroki zakres funkcji doradczych i kontrolnych.
Do zadań służby BHP należą między innymi kontrole warunków pracy i przestrzegania przepisów, informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach, przygotowywanie analiz stanu BHP, udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz doradztwo dotyczące przepisów i zasad bezpieczeństwa.
W praktyce stała obsługa może również łączyć te zadania z prowadzeniem dokumentacji, pilnowaniem terminów, przygotowywaniem instrukcji oraz wspieraniem pracodawcy przy ocenie ryzyka zawodowego. Zakres zawsze powinien odpowiadać rzeczywistym potrzebom zakładu.
Nie należy jednak utożsamiać całego BHP w firmie z jednym specjalistą. Szkolenie wstępne BHP, badania profilaktyczne, wyposażenie stanowisk, organizacja procesów czy stosowanie środków ochronnych tworzą system, za który ostatecznie odpowiada pracodawca.
Zewnętrzny behapowiec nie przejmuje odpowiedzialności pracodawcy
To jedna z najważniejszych rzeczy, o których trzeba pamiętać przy outsourcingu BHP.
Art. 207 § 1 Kodeksu pracy wskazuje, że za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie odpowiada pracodawca. Powierzenie zadań służby BHP specjalistom spoza zakładu nie zmienia zakresu tej odpowiedzialności.
Zewnętrzny specjalista może kontrolować warunki pracy, identyfikować niezgodności, przygotowywać dokumentację, proponować działania naprawcze i doradzać. Decyzje dotyczące organizacji pracy i zapewnienia pracownikom bezpiecznych warunków nadal należą jednak do pracodawcy.
Dlatego dobra obsługa BHP nie polega na tym, że raz w miesiącu ktoś podpisuje dokumenty. Jeżeli specjalista ma skutecznie realizować zadania służby BHP, powinien znać zakład, stanowiska, stosowane maszyny, procesy technologiczne oraz zmiany zachodzące w organizacji.
Outsourcing może ograniczyć obciążenie organizacyjne pracodawcy, ale nie jest sposobem na przeniesienie prawnej odpowiedzialności na firmę zewnętrzną.
Kiedy zewnętrzna obsługa BHP ma praktyczny sens
Rozwiązanie z zewnętrznym specjalistą jest szczególnie praktyczne wtedy, gdy firma nie ma pracownika posiadającego odpowiednie kompetencje, a tworzenie odrębnego stanowiska BHP nie jest wymagane ze względu na wielkość zatrudnienia.
Istotna jest także ciągłość. Dokumentacja powinna być aktualizowana, ocena ryzyka zawodowego odpowiadać rzeczywistym warunkom, terminy szkoleń i badań powinny być kontrolowane, a po wypadku potrzebne jest prawidłowo przeprowadzone postępowanie. Zewnętrzna obsługa BHP może zebrać te działania w jeden stały proces.
W ramach obsługi BHP w zakładach pracy DAJAX zapewnia firmom z Legnicy i regionu stałą obsługę z dedykowanym specjalistą BHP, obejmującą między innymi dokumentację, ocenę ryzyka zawodowego, postępowania powypadkowe, audyty i realizację zaleceń pokontrolnych. DAJAX prowadzi również szkolenia BHP, a przy stałej obsłudze prowadzi rejestry i kontroluje terminy szkoleń.
Co sprawdzić przed zleceniem BHP na zewnątrz
Sama informacja, że firma „zajmuje się BHP”, to za mało. Przed powierzeniem jej zadań warto jasno ustalić, kto będzie obsługiwał Twój zakład i co dokładnie znajdzie się w zakresie współpracy.
Sprawdź przede wszystkim:
- czy osoba wykonująca zadania spełnia wymagania kwalifikacyjne przewidziane dla służby BHP,
- czy posiada wymagane szkolenie dla pracowników służby BHP,
- jak często specjalista będzie obecny w zakładzie,
- jak wygląda zgłaszanie zagrożeń i niezgodności,
- kto prowadzi i aktualizuje dokumentację,
- czy w zakres wchodzą audyty i kontrole stanowisk pracy,
- jak wygląda wsparcie przy wypadku przy pracy,
- czy zakres obejmuje ocenę ryzyka zawodowego i jej aktualizację,
- w jaki sposób kontrolowane są terminy szkoleń i badań pracowników.
Warto ustalić również sposób dokumentowania wykonanych działań. Raport z wizyty, lista niezgodności czy rejestr terminów pozwalają łatwo sprawdzić, co zostało wykonane i jakie zadania nadal wymagają działania po stronie pracodawcy.
Tak zorganizowana współpraca pozwala traktować zewnętrznego specjalistę jako realne wsparcie firmy, a nie wyłącznie dostawcę dokumentów.
Najczęstsze pytania
Za stan bezpieczeństwa i higieny pracy odpowiada pracodawca. Wynika to z art. 207 § 1 Kodeksu pracy. Powierzenie zadań pracownikowi wykonującemu inną pracę albo specjaliście zewnętrznemu nie przenosi tej odpowiedzialności. Zadaniem służby BHP jest przede wszystkim kontrolowanie, doradzanie, identyfikowanie zagrożeń i wspieranie pracodawcy w prawidłowej organizacji bezpieczeństwa pracy.
Służba BHP pełni przede wszystkim funkcje doradcze i kontrolne. Sprawdza warunki pracy, informuje pracodawcę o zagrożeniach, przygotowuje analizy stanu BHP, uczestniczy w ocenie ryzyka i postępowaniach powypadkowych oraz doradza w zakresie przepisów i zasad bezpieczeństwa. Szczegółowe zadania określa rozporządzenie Rady Ministrów z 2 września 1997 r.
Zakres obowiązków jest szeroki i obejmuje między innymi kontrole stanowisk i warunków pracy, zgłaszanie zagrożeń pracodawcy, przygotowywanie analiz stanu bezpieczeństwa, udział w ustalaniu okoliczności wypadków oraz doradztwo. Służba BHP nie zastępuje jednak pracodawcy w jego odpowiedzialności za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy.
Szczegółowy katalog zadań służby BHP określa § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Obejmuje on między innymi kontrole, analizy stanu BHP, udział w ocenie ryzyka i postępowaniach powypadkowych, współpracę z odpowiednimi podmiotami oraz doradztwo dla pracodawcy i pracowników.